Mantelzorgwoning: mag het zonder vergunning?

Wil je dicht bij iemand wonen die zorg nodig heeft? Bijvoorbeeld bij je zieke vader of moeder? Dan kan een mantelzorgwoning een oplossing zijn. Op deze pagina lees je de regels. Je gemeente kan andere regels hebben. Vraag het daarom altijd na bij je gemeente.

Wat is een mantelzorgwoning?

In gewone taal is een mantelzorgwoning een eigen woonruimte bij of in een woning. Zo kan een mantelzorger beter zorgen voor iemand die hulp nodig heeft. Dat schrijft IPLO, het Informatiepunt Leefomgeving van de overheid.

De Rijksoverheid noemt 3 oplossingen:

• een mantelzorgwoning in je tuin plaatsen;
• een mantelzorgwoning aan je huis laten bouwen, als aanbouw;
• je garage of tuinhuis ombouwen tot mantelzorgwoning.

De wet kent het woord mantelzorgwoning niet. Dat schrijft IPLO. Het gaat in de regels om “huisvesting in verband met mantelzorg”.

Voor wie is het?

De regels zeggen het zo. Er woont 1 huishouden van hoogstens 2 personen. Minstens 1 van hen geeft mantelzorg aan een bewoner van de woning. Of krijgt mantelzorg van een bewoner.

Mantelzorg is in de regels intensieve zorg of hulp. Het is meer dan de gewone hulp tussen huisgenoten. Het is geen zorg vanuit een beroep. De zorg komt uit een persoonlijke band. De behoefte aan zorg moet je kunnen aantonen. Dat kan met een verklaring van een huisarts of wijkverpleegkundige. Of van een andere sociaal-medisch adviseur die de gemeente aanwijst.

Je gemeente kan om zo’n verklaring vragen. Dat schrijft IPLO.

Mag het zonder vergunning?

Vaak wel. IPLO schrijft: een mantelzorgwoning bouwen kan in de meeste gevallen zonder vergunning. Dan moet het wel aan de landelijke regels voldoen. Die regels lees je bij Vergunningvrij uitbouwen.

Voor mantelzorg zijn er 3 verschillen:

• Verder dan 4 meter van je huis. Daar mag een bijgebouw normaal alleen ondergeschikt gebruik hebben. Bijvoorbeeld een berging, garage of plantenkas. Voor mantelzorg geldt dat niet.
• Een bestaand gebouw gebruiken. Je mag een bestaand gebouw bij je woning gebruiken voor mantelzorg. Je mag er een keuken, badkamer en toilet in maken. Dat staat in het stappenplan van IPLO.
• Buiten de bebouwde kom. Daar mag het gebouw groter zijn dan normaal. Het moet dan verplaatsbaar zijn. Helemaal of in delen. En het is hoogstens 100 m².

Voor de techniek is ook vaak geen vergunning nodig. IPLO noemt 3 gevallen:

• Een aanbouw tot 5 meter hoog. Je woont niet op een verdieping.
• Een bestaand gebouw verbouwen zonder uitbreiding. De draagconstructie verandert niet.
• Een vrijstaande mantelzorgwoning tot 5 meter hoog. Je woont niet op een verdieping. En er ontstaat geen nieuw hoofdgebouw.

De technische regels uit het Besluit bouwwerken leefomgeving gelden wel altijd. De Rijksoverheid noemt als voorbeeld de brandveiligheid. Je gemeente vertelt welke regels gelden.

Wanneer heb je wel een vergunning nodig?

In deze gevallen heb je een vergunning nodig:

• Je huis is een monument. Dat schrijft de Rijksoverheid.
• Je woont in een beschermd stads- of dorpsgezicht. Ook dat schrijft de Rijksoverheid.
• Je bouwt groter dan de regels toestaan. Dat schrijft IPLO.
• Je woont in een zone voor externe veiligheid. Bijvoorbeeld binnen een veiligheidszone. Dat schrijft IPLO.

Ook deze woningen noemt IPLO vergunningplichtig:

• een nieuwe woning waarin 2 huishoudens mogen wonen;
• een kangoeroewoning: 2 woonruimtes onder 1 dak, met een deur ertussen die op slot kan;
• een meergeneratiewoning: ouders, kinderen en grootouders onder 1 dak.

Wat is een pré-mantelzorgwoning?

Een pré-mantelzorgwoning staat vlak bij een andere woning. Je woont er al voordat er mantelzorg nodig is. Na de mantelzorg blijft het een gewone woning. Dat schrijft IPLO.

Voor de regels is het dus een gewone woning. De regels voor mantelzorg zonder vergunning gelden niet. Je gemeente kan eigen beleid hebben voor een pré-mantelzorgwoning. Vraag het je gemeente.

Wat als de mantelzorg stopt?

Een mantelzorgwoning is tijdelijk. Stopt de mantelzorg? Bijvoorbeeld omdat je vader naar een verpleeghuis gaat? Dan mag het geen woning meer zijn. Je hoeft het niet af te breken. Vraag je gemeente wat je ermee kunt doen. Dat schrijft de Rijksoverheid.

IPLO noemt wat er dan gebeurt:

• Er woont weer 1 huishouden in de woning.
• Het bijgebouw in de tuin wordt weer gebruikt als bijvoorbeeld garage.
• Of het tijdelijke gebouw wordt weggehaald.

Heb je een keuken, badkamer en toilet gemaakt in een bestaand gebouw? Dan haal je die weer weg. Een verplaatsbaar gebouw buiten de bebouwde kom haal je ook weg. Dat staat in het stappenplan van IPLO.

Waar moet je nog meer aan denken?

Ook bij een mantelzorgwoning gelden de regels voor de buren. Lees Je aanbouw en de buren.